BİLGİLER:
Bebek İzlem
Aşı Uygulamaları
Gebe Takibi
Aile Planlaması
Laboratuvar
Raporlar




  • email
  • facebook
  • twitter
Online Hizmetler
  • VERDİĞİMİZ HİZMETLER

    Aile Sağlığı Merkezimizde Verilen Hizmetlerin Listesi Buraya İçin Tıklayınız.
  • ÇALIŞMA SAATLERİMİZ

    Hekimlerimizin Çalışma Saatleri İçin Buraya Tıklayınız.
  • VATANDAŞ REHBERİ

    Aile Sağlığı Merkezimizde İşlemleri Nasıl yapabileceğinize Dair Bilgilere Buradan Ulaşabilirsiniz.
  • HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

    Hizmet Standartları Tablosu İçin Buraya Tıklayınız.
  • DOKTORUNUZA SORUN

    Aile Hekiminize Soru Sormak İçin Buraya Tıklayınız.

Ana Sayfa > İshaller [Geri]   
İshaller


Dünyada her yıl beş yaşın altındaki yaklaşık 1 milyon çocuk ishal nedeni ile ölmektedir. İshale bağlı ölümler sıklıkla su ve mineral kaybı nedeniyle olmakta ve beslenme durumunun iyi olmaması ishal ve ishale bağlı ölüm riskini arttırmaktadır. Enfeksiyon nedenli ishallerin en önemli nedenlerinden olan Rotavirüs, özellikle 5 yaş altı çocuklarda görülen, ciddi, hayatı tehdit edebilecek ishallere neden olmakla birlikte, dünya genelinde, yılda 2 milyon hastaneye yatışa ve yaklaşık 500 bin ölüme sebep olmaktadır. Kabaca dünya genelinde her bir dakikada bir çocuk rotavirüsünün sebep olduğu ishale bağlı olarak ölmektedir. Ülkemiz için de bu durum, dünya genelinden farklı değildir. TÜİK’nun 2012 yılı verilerine göre 0-6 yaş grubundaki çocuklarda yüzde 27,9 ile ishal en sık görülen hastalık olmuştur.

Ülkemizde 5 yaş altı çocuk ölüm nedenleri arasında olan ishale bağlı ölümleri önlemek amacıyla Bakanlığımız tarafından ülke genelinde 1986 yılından beri “İshalli Hastalıkların Kontrolü Programı” yürütülmektedir. Özellikle ishal görülme sıklığında artma olasılığının olduğu yaz günlerinde, ishalden korunma konusunda hijyenin öneminin vurgulanması ve ağızdan sıvı tedavisinin gerekliliğinin anlatılabilmesi amacıyla konunun gündemde tutulması, halkın konuya duyarlı hale getirilmesi için, 23 Mayıs 2003 tarih ve 3277 sayılı genelge ile 1-7 Temmuz arası “İshalli Hastalıkların Önlenmesi ve Ağızdan Sıvı Tedavisi Haftası” olarak kutlanmaktadır.

Bu programlar sayesinde ülkemizde 1986 yılından önce bebek ölümleri sıralamasında 2. sırada bulunan ishal, bugün son sıralara düşmüştür.

İshal Nedir?

İshal kısaca sulu dışkı yapmak demektir. İshal genellikle aniden başlar ve dışkı sayısının artması ile kendini gösterir. Günlük dışkı miktarının 200 gr dan fazla olması veya dışkılama sıklığının 3 ten fazla olmasıdır. Günlük 3 ten fazla dışkılamanın ishal olarak adlandırılabilmesi için dışkı sululuğunun artması ve koyuluğunun azalması gerekir.

İshalin Nedenleri Nelerdir?

Barsak enfeksiyonları: Virüsler, bakteriler, parazitler ve diğer mikroplar

Gıda zehirlenmesi

Diş çıkarma

Bazı gıdalara karşı hassasiyet (alerji)

Gereğinden fazla meyve ve meyve suyu (özellikle elma ve üzüm) tüketimi ve diğer ishal yapıcı gıdalar

Antibiyotik tedavisi

Üst-alt solunum yolu enfeksiyonları

Doğuştan metabolik hastalıkları sayabiliriz.

İshal, özellikle 6 ay-2 yaş arası çocuklarda çok yaygındır. Çünkü bu yaşlarda beslenme alışkanlıkları, ek besinlerle beslenme ve dış ortamla temas daha fazla olmaktadır. İlk 6 ayda inek sütü ya da bebek mamaları ile beslenen bebeklerde çok daha fazla görülmektedir. İlk 6 ay anne sütü dışında başka gıda almayan (su dahil olmak üzere) bebeklerde ishal görülme ihtimali çok azdır, bu bebekler ishale karşı özel bir koruma altındadırlar. Bebekler doğumdan hemen sonra (özellikle ilk yarım saat içerisinde) memeye tutulmalı ve emzirme ilk 6 ay mutlaka devam etmelidir.

Ülkemizde ishale yol açan en sık ve en önemli neden enfeksiyonlardır. Yaz aylarında hava sıcaklığının artması ile vücudun suya olan ihtiyacı da artmaktadır. Su ihtiyacının artması ile birlikte ishalli hastalıkların görülme sıklığı da artış göstermektedir. Doğada insan ve hayvan dışkıları ile kirlenen sularda hastalığa yol açan gözle görülemeyen bakteri ve mikroplar bulunmaktadır. Yalnızca içme sularımız değil kullanma sularımızın da temiz olmaması nedeni ile mikroplu suları vücudumuza alırız. Ayrıca mikroplu sularla yıkanmış gıdaların tüketilmesi ve sıcak ortamlarda çabuk bozulabilen yiyeceklerin tüketilmesi ile birlikte yaz ishalleri ortaya çıkmaktadır.

Mikroplar ağız yolu ile alınarak bağırsaklara ulaşmaktadır. Mikropların bir kısmı barsak duvarında iltihap oluşturarak, bazen de bağırsakta iltihap yapmadan salgıladıkları toksin denilen zehirli madde etkisi ile su ve tuz geçişini artırarak ishale neden olmaktadır.

İshalin Belirtileri Nelerdir?

İshalin en önemli belirtileri arasında dışkılama sayısının artması ve dışkı özelliğinin değişmesi gelmektedir. Dışkı cıvık görünümde olabildiği gibi, sümüksü, kanlı, iltihaplı ve su gibi olabilmektedir. Karın ağrısı, kusma, ateş, genel durum bozukluğu, susuzluk hissi karşılaşabileceğimiz diğer bulgulardır.

İshalin Tedavisi Nasıldır?

Sıvı ve tuz kaybının az olduğu ve hastanın genel durumunun çok bozulmadığı ishal hastaları uygun bir diyetle ayaktan tedavi edilebilmektedir.

İshali olan hastaya posasız ve yağsız gıdalar verilmelidir. Kuruyemiş, çikolata, kızartma gibi gıdalardan uzak durmalıdır.

Yağsız makarna, pirinç lapası, haşlanmış patates, haşlanmış yağsız et ve tavuk, yağsız ızgara köfte verilebilir.

Bol miktarda sıvı tüketimi tavsiye edilir.

Aşırı su ve tuz kaybı, ağır dizanteri halleri, kolera gibi durumlarda hasta mutlaka hastaneye yatırılmalı.

Ağızdan sıvı alımı yetersizse, kaybedilen su ve tuzu yerine koymak amacıyla serum verilir. Gerekiyorsa durumuna uygun ilaçlar başlanır.

İshal tedavisinde üç önemli ilke vardır: Birincisi, ishalle kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin mümkünse ağız yoluyla geri konması, ikincisi, beslenmenin sürdürülmesi, üçüncüsü ise hastanın zamanında hekime götürülmesidir.

Anne sütü alan bebekler ishal olduklarında emzirme sıklığı artırılarak, emzirmeye devam edilmelidir. Çocuk herhangi bir nedenle emzirilemiyorsa, emzirmenin başlatılması ve devamı için bir sağlık kurumundan danışmanlık ve destek alınması, eğer mümkün değilse her zamanki ek gıdasına devam etmesi, sıvı miktarı artırılması önemlidir. Doktor kontrolü olmadan herhangi bir ilaç, özellikle ishal kesici ilaçlar kesinlikle verilmemelidir.

Çocuklarda görülen ishal vakalarının büyük çoğunluğu hafif - orta derecede ishal vakalarıdır ve bu çocuklar evde tedavi edilebilir. Hafif ishal vakalarında ishale rağmen çocuk iyi görünür, inatçı kusma ve ateş yoktur. Bu durumda daha sık normal su verilmesi, anne sütü veya mamaya devam edilmesi ve çocuğun susuzluk bulguları bakımından izlenmesi yeterlidir. Orta derecedeki ishal vakalarında çocuklar huzursuzdur ve çok susarlar. Bu durumdaki 6 aylıktan büyükse evde ishal paketleri (ORS) kullanılarak tedavi edilebilmektedir. Dehidratasyonu önlemek için çocuğa her zamankinden çok sıvı verilmeli ve beslenme kesilmemeli, uygun gıdalarla beslenmeye devam edilmelidir. Temiz içme suyu, ORS sıvısı, tuzlu ayran, pirinç suyu, sebze veya tavuk çorbası, şekersiz açık çay, tatlandırılmamış taze meyve suyu verilmesi uygun olan sıvılardandır.

İshalden Korunma Yolları Nelerdir?

İshalden korunmada kaynağı bilinmeyen suları tüketmemek,

Elleri yemekten önce ve sonra sabunla yıkamak,

Kullanılan ve içilen suların klorlanması faydalı oluyor.

Tıbbi Gözetim Gerektiren Durumlar Nelerdir?

Bebeklerdeki ishaller

Küçük çocuklarda orta derece veya şiddetli ishaller

Kanla karışık ishaller

2 hafta üstünde devam eden ishaller

Kramp yapmayan karın ağrısı, kilo kaybı gibi genel hastalıkla ilgili ishaller

Az gelişmiş ülkelere seyahat edenlerde görülen ishaller

Yiyecek hazırlayanlarda görülen ishaller (mutlaka portör muayenesi tekrarlanmalı)

Hastane, çocuk bakımevi, geriatrik hasta servisleri veya rehabilitasyon merkezlerinde görülen ishaller gibi.

İshal tedavisinde kullanılan ishal paketlerini (ORS) bağlı bulunduğumuz ya da size en yakın Aile Sağlığı Merkezinden edinebilirsiniz.

Ağustos/2014

Kaynak İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü Websayfası